Handleiding fotografie

1.2.1        Brandpuntafstand of focus

De brandpuntafstand is de afstand in millimeters van de lens tot het punt waarop de lens het licht maximaal bundelt. Dit is vergelijkbaar met een vergrootglas dat gebruikt kan worden om papier te laten ontbranden met behulp van zonlicht. Het felle lichtpuntje op het papier dat ervoor zorgt dat op die plaats het papier gaat branden is het brandpunt. De afstand in millimeters van het vergrootglas tot het papier, wanneer het puntje scherp is op de ondergrond is de brandpuntafstand. Iedere brandpuntafstand van een objectief kent zijn specifieke beeldhoek.

Simpel uitgelegd: als door een koker van een bepaalde lengte wordt gekeken ontstaat een bepaald beeld. Door een buis van 300 mm is minder van de omgeving zichtbaar dan wanneer door een buisje van 10 mm wordt gekeken. De beeldhoek bij 300 mm is dus veel kleiner dan bij 10 mm.

Tabel 1           Brandpuntafstanden en beeldhoeken

Een 50 mm objectief heeft een beeldhoek van ongeveer 45° en dat komt overeen met het gezichtsveld van de mens. Een 50 mm objectief wordt daarom ook wel standaard objectief genoemd. Om het onderwerp groter op de foto te krijgen wordt naar voren gelopen en om het onderwerp kleiner op de foto te krijgen naar achteren. Nu is het niet altijd mogelijk om voldoende naar of van je onderwerp te bewegen en dan zijn objectieven met een kleinere of grotere beeldhoek een uitkomst.

Om een onderwerp met veel achtergrond of een onderwerp dat te groot is om van een bepaalde afstand goed te kunnen fotograferen is een objectief met een grote beeldhoek noodzakelijk. Dit betekent dat gebruik gemaakt moet worden van een korter objectief met een kleinere brandpuntafstand dan 50 mm. Kortere brandpuntafstanden zijn 35 mm, 28 mm tot ongeveer 14 mm. Bij 35 mm, 28 mm en 24 mm objectieven wordt gesproken over groothoekobjectieven en vanaf 20  mm en minder over extreme of super-groothoek­objectieven. Een speciaal groothoekobjectief is de zogenaamde fish-eye die een cirkelvormig beeld produceert .

In het geval dat een onderwerp te klein of te ver weg is om goed in beeld te brengen biedt een teleobjectief met een kleinere beeldhoek uitkomst. Deze brengt het onderwerp dichterbij en maakt het groter. Objectieven van 85 mm tot 210 mm zijn teleobjectieven. Objectieven met nog langere brandpuntafstanden tot wel 1200 mm zijn super-teleobjectieven.

Daarnaast is er ook nog een aantal specialistische objectieven voor bijvoorbeeld macro-opnamen waarbij de vergroting minstens 1:1 is of tilt-shift objectieven voor architectuurfotografie.