Handleiding portretfotografie

Lichtbronnen

Voor het belichten van het onderwerp zijn er verschillende methoden toepasbaar.

Belichten kan met een enkel licht, of aangevuld met een reflector als tweede licht bron of met meerdere lichtbronnen.

De lichtbronnen worden verdeeld in hoofdlicht (main of key light) dat het onderwerp het meest verlicht en de basis vormt voor de belichting. 

Een invullicht (fill light) kan worden gebruikt om de schaduwen van het hoofdlicht te verminderen.

Het invullicht wordt ook vaak gecreëerd met een reflector.

Een extra lichtbron wordt meestal gebruikt om de achtergrond te verlichten (background light).

Ook kan een extra lichtbron als haarlicht (hair light) het onderwerp losmaken van de achtergrond.

Tot slot kan ook nog een extra accent worden aangebracht op het model met een accentlicht (kick light).

Om het licht zo effectief mogelijk te meten wordt dit per flitser gedaan. Het uitgangspunt bij het meten van de belichting is het hoofdlicht.

Alle andere lichten worden hierop afgesteld.

Tot slot eenmaal met de volledige opstelling gemeten om te zien of het gewenste effect wordt bereikt.

Een model kan goed belicht worden met één of meerdere lichtbronnen waarbij met vier lichtbronnen eigenlijk alle functionele belichtingen kunnen worden gemaakt.

Het hoofdlicht, achtergrondlicht en invullicht vormen meestal de basis voor portretfotografie.

Dit is het zogenaamde drie lichten systeem (three light set-up).

Extra flitskoppen worden dan gebruikt voor een extra accent of als aanvulling op een bestaand licht om bijvoorbeeld de achtergrond verder of egaler uit te lichten.

Bij fotograferen en het maken van de belichting is het gebruikelijk fouten te maken, dit is geen probleem het kan zelfs nieuwe inzichten geven of andere technieken aanreiken. Fouten moeten gezien worden als leermomenten om vandaar uit verder gaan.

Hoofdlicht (Main of Key light)

Bij de belichting is - bijna altijd - sprake van verschillende lichtbronnen waarbij één lichtbron dominant is over de andere het zogenaamde hoofdlicht (main of key light).

Dit licht bepaalt de belichting van de foto.

Het licht wordt, zoals al eerder genoemd, gemeten in hetzelfde vlak en richting als het gezicht, met de witte bol van de lichtmeter richting de camera.

De camera wordt ingesteld op deze belichting.

Voor de plaatsing van dit licht kiezen we een van de basis lichtpatronen. Alle andere eventueel gebruikte lichtbronnen zijn ondersteunend aan het hoofdlicht. Het hoofdlicht komt gebruikelijk iets van boven zoals we gewend zijn van de zon.

Achtergrondlicht (Background light)

Het achtergrondlicht (background light) belicht zoals het woord als zegt de achtergrond en kan de achtergrond met behulp van kleurenfilters iedere willekeurige kleur gegeven worden.

Het gebruik van een rooster (grid) geeft een ronde lichte vorm achter het model, het lijkt dan een beetje op een hooglicht.

Ook andere lichtomvormers kunnen worden gebruikt om bijvoorbeeld de achtergrond gelijkmatig uit te lichten.

Het achtergrondlicht zorgt voor de scheiding van het model van de achtergrond, geeft wat meer licht aan het haar en zorgt voor diepte in de achtergrond.

De intensiteit van het achtergrondlicht is (bijna) altijd minder dan het hoofdlicht.

High key portretten vormen hierop een uitzondering.

Het achtergrondlicht wordt gemeten door de lichtmeter tegen de achtergrond te houden ter hoogte en in de richting van de camera.

Eventueel kunnen deelmetingen gemaakt worden als het achtergrondlicht dicht op de achtergrond staat en dit deel in het beeld is opgenomen.

Hier bestaat anders een kans op overbelichting.

Invullicht (Fill Light)

Indien de schaduwen te diep zijn of het beeld te dramatisch is voor het doel dan kan gebruik gemaakt worden van een invullicht om de schaduwen in te vullen.

Het contrast in de foto wordt hierdoor verminderd.

Vaak wordt hiervoor een reflector gebruikt. Hoe dichter het reflectiescherm bij het model wordt geplaatst hoe lichter de schaduwen worden.

Met behulp van het instellicht kan een inschatting gemaakt worden waar de reflectie terechtkomt en wat dit voor gevolgen heeft voor de schaduwen. 

Hierdoor is er een goede controle over de diepte van de schaduwen ontstaan.

Een bijkomend voordeel is dat de reflector ook het licht kan tegenhouden dat van het haarlicht mogelijk direct in de lens komt.

De reflector kan wit, goud of zilverkleurig zijn. 

Een gouden reflector geeft een warmere gloed echter dit kan onnatuurlijk overkomen zeker bij een wat zon getinte huid.

Zilver is meer neutraal maar ook iets harder, wat contrastrijker en toont meer detail.

De witte reflector geeft een neutraal beeld, zacht licht en mooie huidtoon. Met deze set-up kan dus met twee lichtbronnen een drie-lichtsysteem worden nagebootst waarmee even goede resultaten worden bereikt als met drie echte lichtbronnen.

In plaats van een reflector kan er voor het invullicht ook gebruik gemaakt worden van echte extra lichtbron.

De benodigde capaciteit van het invullicht is één tot twee stops minder dan het hoofdlicht.

Ook dit licht wordt zo dicht mogelijk bij het model gemeten met de sensor richting de camera.

Een invullicht zorgt ook vaak voor een tweede reflectie aan de onderkant van de ogen. Bij brildragende moet erop gelet worden dat er geen reflectie in de bril komt, anders moet de positie van het fill light worden aangepast.

Haarlicht (Hair light)

De volgende toevoeging is het haarlicht (hair light).  

Een haarlicht komt van schuin boven het model en geeft een tegenlichteffect dat het model los maakt van de achtergrond.

Het geeft vorm en textuur aan het haar.

Bij personen met donker haar voorkomt dit licht dat het haar verdwijnt in de donkere achtergrond.

Dit is dus een effectlicht dat niet echt noodzakelijk is maar het geeft een mooi gevoel over het model. Bij het gebruik van een haarlicht is de kans op lichtvlekken (flare) in de lens aanwezig.

Dit wordt veroorzaakt door het licht dat in de lens schijnt en daarin weerkaatst.

Dit kan resulteren in een soort mist over het beeld, een vlak weinig kleurrijk beeld of in verschillende kleine lichtvlekken.

Flare kan voorkomen worden door de lens af te schermen voor licht dat direct invalt. Dit kan met een zogenaamde flag.

Een flag kan van verschillende materialen gemaakt zijn.

Vaak worden hiervoor bijvoorbeeld stukken zwart karton gebruikt.

Het haarlicht wordt gemeten door de lichtmeter op het haar te houden zoals het licht dit ook raakt.

Dit betekent dat de witte bol niet direct naar de licht wordt gericht.

Het haarlicht is een halve tot een hele stop minder dan het hoofdlicht, dit mede afhankelijk van de haarkleur van het model. B

ij donker harige modellen kan veelal volstaan worden met een halve stop

Accentlicht (Accent Light)

Een accentlicht is een gericht licht dat een bepaald aspect van het model nader belicht.

Bijvoorbeeld kan het gebruikt worden om het haar van het model beter te belichten.

Ook het accentlicht is qua intensiteit één stop of meer, minder dan het hoofdlicht.